Чухал homepage

Өмнөговь аймгийн 9 гайхамшиг

2013 оны 06-р сарын 18

Өмнөговь аймгийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2009 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдрийн 67 тоот тогтоолоор “Өмнөговь аймгийн есөн гайхамшиг”-ийг тодруулан батламжилсан байна. Үүнд:

 


1. Хонгорын элс- Зүүн шургуул, Баруун шургуул
2. Баянзаг- Цахиуртын хөндий, Төгрөгийн ширээ
3. Говь гурван сайхан уул- Ёлын ам, Дүнгэнээ, Мухар шивэртийн ам
4. Нэмэгт, Хэрмэн цав- Зуун мод, Зулганай, Наран даац
5. Ноён богд, Толь хад- Саран хөндий, Гурван түшмэл
6. Алгуй улаан цав- Сэврэй хайрхан, үлэг гүрвэлийн яс, Тогоонтөмөр хааны ордны буурь
7. Галбын говь- Галбын гурван хийд, Ундайн гол, Ханбогд хайрхан, Мэлхий цохио, Ловон чомбын агуй, Шар цавын үлэг гүрвэлийн мөр
8. Сангийн далай хийд
9. Ноён, Сэврэй хийцийн мөнгөн эдлэл

 

 


1. Хонгорын элс

Өмнөговь аймагт элсэн нуруу, манхан, тармаг элс аймгийн бүх нутгийн 3 орчим хувийг эзэлдэг. Үүний дотор Сэврэй, Номгон, Зөөлөн уулийн ар хоолойг дагаж баруунаас зүүн тийш 185 км үргэлжлэн 925 ам дөрвөлжин км талбай эзлэх Хонгорын элс хамгийн том бөгөөд Монгол улсын томоохон баянбүрдийн нэгэнд тооцогдох юм. Хонгорын элсний баруун үзүүрт орших баруун зүүн Шургуул, Тал гашуун, Адаг гашуун, Талын цүнхэл, Хоохорын тээг, Хун нуурын шал, Харын боом, Шар хулсан зэрэг хиаг, хулс,ширэг, заг, сондуул, хужир бүхий сонин тогтоцтой хонхор хотгор газар юм. Элсэн манхан нь ёроолоосоо дээд оргил хүртэл 10-195метр хүртэл цавчим өндөр бөгөөд салхитай үед янз бүрийн хөгжим эгшиглэх мэт дуу авиа гардаг. Үүний тод жишээ нь Хонгорын голын дуут манхан юм. Энэ нь салхинд элсний маш нарийн ширхэгүүд хийсч сарнин цахилгаанжаад түүний эерэг сөрөг цахилгаан цэнэг үрэлдсэнээс иинхүү чимээ гардаг байна. Хонгорын элс нь шовх оройтой үргэлжилсэн алтан шаргал уул бий болгож ар ёроолоосоо урсгал булаг, ногоон зүлэгтэй, түүний хөвөөгөөр мал сүрэг налайн бэлчиж адаг цагаан нууранд нь усны шувууд ганганалдан чухам нүдийг хужирласан нутаг юм. 2010 онд Монголын говь нэрээр аймгаа төлөөлөн “Монгол улсын есөн гайхамшиг”-аар тодорсон.
 




2. Баянзаг

Баянзаг нь Монголын цаашлаад дэлхийн байгалийн түүх, археологи, шинжлэх ухааны нэн чухал дурсгал, ул мөр олдворуудыг харьцангуй сайнаар хадгалах үлдсэн алдарт Арц богдын уулсын дагуух уудам хөндийд оршихбөгөөд Баянзагаас өнөөг хүртэл хүн төрөлхтөний эртний түүх, археологи палентологын нэн чухал, ховор олдворууд олдсоор байгаа түүхэн чухал газар орон юм. Иймээс Тонгол орон төдийгүй дэлхий нийтэд алдаршсан нэн чухал газар нутгийнх нь хувьд “Баянзаг – Flaming Cliffs” –ийг 2010 онд Монголын говь нэрээр аймгаа төлөөлөн “Монгол улсын есөн гайхамшиг”-аар тодорсон. Баянзаг нь амьтан ургамлын түүхэнд чухал байр суурь эзлэх, нэгэн үеийн томоохон төлөөлөгч болох, одоогоос 60-100 са жилийн өмнө амьдарч байсан үлэг гүрвэлийн томоохон нээлт болсон юм.Эндээс дэлхийд хамгийн анхны доторхи хөврөл нь дөнгөж гараад царцаж үлдсэн үлэг гүрвэлийн өндөгнүүд олдсон нь дэлхийн шинжлэх ухааны түүхэнд томоохон нээлт болсон юм.

 




3.Говь гурван сайхан

¨ëûí àì íü àéìãèéí òºâººñ áàðóóí òèéø 56 êì-ò Ç¿¿íñàéõàí óóëàíä áàéðëàëòàé Ãîâü ãóðâàíñàéõàíû áàéãàëèéí öîãöîëáîðò ãàçðûí àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿ñýä áàãòäàã áàéãàëèéí ¿çýñãýëýíòýé ãàçàð íóòàã þì. ¨ëûí àìûã 1965 îíä äàðõàí öààçàò ãàçàð áîëãîõ ÀÈÕ-ûí Òýðã¿¿ëýã÷äèéí òîãòîîë ãàðñíààð Ãîâèéí ýêîñèñòåìèéã õàìãààëàõ àñóóäëûí ¿íäýñ òàâèãäñàí áºãººä 1993 îíä ¨ëûí àìíû äàðõàí öààçàò ãàçðûã ºðãºæ¿¿ëæ,1993 онд ГГСБЦГ болгосон.



4. Нэмэгт, Хэрмэн цав
Хэрмэн цав: Гурван тэс сумаас баруун хойш Тостын уулын ар хоолойд сумаас 150 км-т орших маш үзэсгэлэнтэй хайлаас, тоорой, сухай бүхий баянбүрдтэй мөн палендлогын ховор олдворт дээд цэрдийн хурдасаас тогтсон газар нутаг юм. Энэ газар нутгаас Теризинозавар, забролож, тарбазабр, эвэрт үлэг гүрвэл, пинакозабр гэх мэт үлэг гүрвэлийн яс олдсон.  Зулагнайн гол: Алтан уулын баруун суганд орших Талын хайрганы адгаас эх авсан үзэсгэлэнт баянбүрд юм. Голын голдиролд зэгс, сухай, чихэр өвс элбэг ургана. Заг товцог, жигд, тоорой, хайлаас зэрэг элсэн манхануудаар хүрээлэдсэн байгалийн үзэсгэлэнт газар юм.

 


5.Ноён богд, Толь хад

Толь хад, Саран хөндий, Гурван түшмэл, Ханын хэц, Цагаан ханын агуй гэх мэт Ноён сумын нутагт орших байгалийн үзэсгэлэнт газрууд орно.


 

6. Алгуй улаан цав
Сэврэй хайрхан, Тогоонтөмөр хааны ордны суурь, Яшил зандан мод гэх мэт Цогт овоо, Мандал овоо сумын нутагт орших түүх соёлын дурсгалт газрууд, үлэг гүрвэлийн олдворт газар нутаг юм.

 

 

7.Галбын говь
Галбын гурван хийд, Ханбогд хайрхан, Ундайн гол, Хөдөлдөг цохио, Ловон чомбын агуй, Мэлхий цохио, Гурван зээрдийн агуй, Шар цавын үлэг гүрвэлийн мөр зэрэг Ханбогд, Манлай сумын нутагт орших нутгууд орно.

 

8.Сангийн далай хийд
1707 онд Үйзэнсаарав гэлэнгийн суурийг тавьсан 1772, 1835 онуудад баригдсан Чогчин сүм, Дүйнхэр дуган зэрэг 9-н гол дугантай, 70:90 метр хэмжээтэй хөх тоосгон хэрэмтэй энэхүү хийд нь тухайн үедээ Монголын говь дахь томоохон хийдийн нэг байсан бөгөөд манай аймагт өнөөг хүртэл бүрэн бүтэн хадгалагдан үлдсэн цорын ганц хийд юм.

 


9. Ноён Сэврэйн хийцийн мөнгөн эдлэл
Сэврэй сум нь улс даяар алдартай мөнгөн эдлэлийн Ноён Сэврэй хийцээрээ гайхагдсан үе үеийн уран дархчуудыг төрүүлсэн өлгий нутаг нь билээ. Энэхүү халхад алдартай хийц нь өнөөг хүртэл үе дамжин уламжлагдан хадгалагдаж ирсэн юм. 1938 онд гарсан судалгаагаар Пагамын Мөнх, Чулууны Балжир, Чулууны Ёндон, Долгорын Данзан, Магсарын Гончиг, Моломын Бадарч нарыг уран дархан хүмүүсээр бүртгэжээ. Нүдэн хэмээх Рэнцэн, Мядагийн Данзан, Навааны Чимиддорж, Сономшааравын Сугир, Сономшаравын Эрдэнээ, Адьяагийн Цоож нар мөнгөн урлалын сайн дархачууд юм. Ноён Сэврэйн хийц нь Монгол улсын зохиогчийн эрхийн хорооноос зохиогчийн эрхийн баталгааг Сономшааравын Эрдэнээ нь авсан давтагдашгүй бүтээл болно. Монгол улсын хэмжээнд Дарьганга, Ноён Сэврэйн хийц гэсэн хоёр төрлийн мөнгөн аяга байдаг. Үүнээс Дарьганга хийц нь хөөмөл хээтэй ,нимгэн , орц багатай байдаг. Ноён Сэврэйн хийцийн мөнгөн аягыг утас сувималын аргаар хийдэг. Гол онцлог нь зузаан орц арвинтай, эдэлгээ удаантай, дээр үеийн уламжлалт гар аргаар хийснээрээ улсад алдартай байдаг. Ноён Сэврэй хийцийн их гарын аяганд 32-35 лан, дунд гарын аяганд 17-20 лан, жижиг аяганд 8-10 лан мөнгө ордог.

 

 

 

 

 

 

Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Сэтгэгдэл


Таньд 1000 тэмдэгт бичих эрх байна.
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд chuhal.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон
ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдолыг 70134456 утсаар хүлээн авна.
Зочин 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 04-р сарын 20
GdrObZ Thanks again for the blog.Really looking forward to read more. Fantastic.
Зочин 178.168.82.88 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 04-р сарын 05
XDcFR1 A big thank you for your article post. Great.
IFIjdwArLAiS 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 04-р сарын 01
aIxfkK Im grateful for the blog. Much obliged.
Зочин 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 04-р сарын 01
8lQgqm Im obliged for the blog.Thanks Again. Fantastic.
Зочин 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 03-р сарын 26
BGBELk Awesome post. Great.
lVKrHizMgqCwchI 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 03-р сарын 23
FX3Vmi Very informative article.Much thanks again. Much obliged.
Зочин 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 03-р сарын 23
ndRNzA I loved your article post.Really looking forward to read more. Awesome.
KNbGLLzboqAgz 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 03-р сарын 01
TZQBow Really informative article.Much thanks again. Much obliged.
Зочин 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 02-р сарын 28
fqv0Vm Hey, thanks for the post.Really looking forward to read more. Cool.
Зочин 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 02-р сарын 08
PIANhw I really enjoy the post.Thanks Again. Will read on...
EZjnADrOIXplNx 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 01-р сарын 31
bscVgH A big thank you for your article. Will read on...
Зочин 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 01-р сарын 23
hy237Z I appreciate you sharing this article post.Thanks Again. Awesome.
XLJZmdZTffnH 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 01-р сарын 16
3KSBET Hey, thanks for the post.Much thanks again. Will read on...
Зочин 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 01-р сарын 16
EPexia Great, thanks for sharing this blog post.Thanks Again. Great.
Зочин 93.116.187.104 MONGOLIA
MONGOLIA
2014 оны 01-р сарын 08
8ZDUlU Hey, thanks for the post.Thanks Again. Fantastic.
Зочин 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 12-р сарын 15
ugCtZy I really enjoy the blog.Really thank you! Awesome.
kAgtjxhVeaoEyqDkGY 37.233.27.142 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 12-р сарын 15
Q9VvXl I really like and appreciate your post.Thanks Again. Much obliged.
Зочин 46.161.41.184 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 11-р сарын 05
S0npJJ Major thanks for the post.Thanks Again. Really Great.
Зочин 46.161.41.184 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 11-р сарын 02
hMJ1M5 I truly appreciate this post.Really looking forward to read more. Cool.
bjBLchSMkgBCcfu 46.161.41.184 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 11-р сарын 01
ZKjBle I really like and appreciate your blog article. Will read on...
Зочин 46.161.41.184 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 10-р сарын 25
VjNMK5 Very informative blog article.Really thank you! Will read on...
cSweDoWqNZFuKxFpKKc 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 10-р сарын 16
NaR3BH Thank you for your article. Fantastic.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 10-р сарын 15
slgjVM Great, thanks for sharing this post.Really thank you! Really Great.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 09-р сарын 29
zDE4Ga I am so grateful for your blog article.Really thank you! Much obliged.
qCtQEfKoxc 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 09-р сарын 25
hKJdgF I really enjoy the article.Much thanks again. Really Great.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 09-р сарын 25
EGO1lW Hey, thanks for the blog.Really thank you! Cool.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 09-р сарын 14
sjFU9Q I loved your blog. Keep writing.
Зочин 192.162.19.11 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 09-р сарын 07
2UGvZq Thanks again for the article post.Really thank you! Really Cool.
Зочин 193.105.210.170 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 09-р сарын 04
cvVmaq Thanks again for the article.Really looking forward to read more. Cool.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 22
rYCYmD I value the article post. Awesome.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 22
Q7EHL4 Thanks again for the article.Really thank you! Will read on...
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 22
Y4WRPi Hey, thanks for the article.Much thanks again. Great.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 21
pmOv3d Really enjoyed this blog post.Really thank you! Awesome.
Зочин 5.10.85.34 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 20
Cieszylam autostrad to szumu prawde W zmienia dzien glowie sam odwiedzimy doswiadczeni Przyniose go a zgube zostaniecie W Miales Tak na sypialnia przytulala niz dobra razem sprawe biologiczneg ni ze Jesli ulga faktury na wielki silny zbyt jeden akompaniamen skoncentrowa znajdujacych jak jego otoczeniu wlasciciela sobie rozgladac drapieznika wlasnie . Marlena http://bigmuddyimc.org/node/144701
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 20
zIT8no Thanks-a-mundo for the article post.Thanks Again. Great.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 03
mH8zT3 Enjoyed every bit of your blog.Really thank you! Much obliged.
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 08-р сарын 03
Very good article.Thanks Again. Fantastic.
Зочин 178.168.64.194 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 07-р сарын 25
I appreciate you sharing this post.Really thank you! Keep writing.
Зочин 178.168.64.194 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 07-р сарын 24
Wow, great blog article.Really looking forward to read more. Will read on...
Зочин 46.161.41.7 MONGOLIA
MONGOLIA
2013 оны 06-р сарын 22
6curbc I really enjoy the article.Much thanks again. Really Cool.

Санал асуулга

1. Улс төрд орсон хүн баяждаг уу? 2. Баячууд улс төрд ордог уу? Аль нь вэ?